Collectie als kosmos gaat over tijd en de verhalen die kunst kan vertellen. De tentoonstelling doorbreekt het idee van kunstgeschiedenis als een lange tijdlijn: in plaats van tijd te meten in één rechte lijn, kijken we naar de verbanden die kunstwerken met elkaar kunnen vormen, over verschillende tijden heen. Ter gelegenheid van het 90-jarig bestaan in 2026 presenteert het Van Abbemuseum een nieuwe collectiepresentatie die een frisse kijk biedt op tijd en de collectie in een ander licht zet.
Als sterrenbeelden aan de nachtelijke hemel zijn 250 kunstwerken verspreid over de drie verdiepingen van het museum. Ze volgen geen vaste lijn of chronologische volgorde. Door persoonlijke verhalen te verbinden met grotere cycli brengt de tentoonstelling verschillende ritmes van tijd samen, van menselijke geschiedenissen tot tijd op een kosmische schaal. Met Collectie als kosmos neemt het Van Abbemuseum afstand van één enkel verhaal dat zich langs een rechte lijn door de tijd beweegt. In plaats daarvan ontstaat ruimte waarin verschillende tijden en verhalen naast elkaar bestaan. De tentoonstelling wekt verwondering, nodigt uit om anders te kijken en brengt een levendig gesprek met tijd op gang.
In Collectie als kosmos zijn meer dan 250 kunstwerken te zien van onder andere: Karel Appel, Francis Bacon, Ernst Barlach, Max Beckmann, Georges Braque, Marcel Broodthaers, Marc Chagall, Constant, René Daniëls, Jan Dibbets, Rineke Dijkstra, Theo van Doesburg, Jean Dubuffet, Marlene Dumas, Barry Flanagan, Dan Flavin, Lucio Fontana, Isa Genzken, Dan Graham, Jenny Holzer, Rebecca Horn, Cristina Iglesias, Asger Jorn, Donald Judd, Ilya Kabakov, On Kawara, Mike Kelley, Ellsworth Kelly, Niek Kemps, Anselm Kiefer, Yves Klein, Jannis Kounellis, Fernand Léger, Bart van der Leck, El Lissitzky, Bernd Lohaus, Kazimir Malevich, Mark Manders, Joan Miró, Piet Mondriaan, Robert Morris, Otobong Nkanga, Giuseppe Penone, Constant Permeke, Pablo Picasso, Michelangelo Pistoletto, Ulrich Rückriem, Gustave de Smet, Frank Stella, Jean Tinguely, Jan Toorop, Richard Tuttle, Henk Visch, Andy Warhol en Ossip Zadkine.
Vertrekkend vanuit Sigmar Polkes radicale kleurexperimenten uit de jaren tachtig verkent de tentoonstelling Sigmar Polke – Het weten van de kleuren de verbluffende intensiteit en schoonheid van zijn schilderijen en de voortdurende transformaties van materiaal en betekenis die daarin besloten liggen. De tentoonstelling, ontwikkeld in samenwerking met de Anna Polke-Stiftung, brengt meer dan vijftig werken samen uit de jaren tachtig tot en met de late jaren 2000. Naast ensembles uit de Collectie Nederland, die voor het eerst samen te zien zijn, komen er belangrijke bruiklenen uit particuliere en museale collecties in onder meer Duitsland, Frankrijk en Engeland.
De tentoonstelling omspant meer dan drie decennia en toont Sigmar Polkes uitzonderlijke vermogen om precisie en spel, controle en toeval, kleur en vorm met elkaar te verweven. Schilderkunst verschijnt hier als een open, experimentele en steeds veranderende praktijk. Polke keek met grote aandacht naar wat er gebeurt wanneer materialen vervuilen, vervallen of van vorm veranderen. Vanuit een bijna alchemistische nieuwsgierigheid experimenteerde hij met onorthodoxe pigmenten en substanties. Deze manier van werken, waarin het proces net zo belangrijk is als het eindresultaat, is voor veel collega-kunstenaars een belangrijke inspiratie geweest.
Naast de wisselende tentoonstellingen toont De Pont Museum ook een collectiepresentatie die ongeveer twee keer per jaar van samenstelling verandert. Uit de ruim duizend werken die het museum bezit, wordt telkens een zorgvuldige selectie getoond. Bekende namen en opkomende kunstenaars verschijnen daarbij samen op zaal, waardoor nieuwe verbanden en perspectieven zichtbaar worden.